D.49/89 Yargıtay/Hukuk 90/88

(Dava No. 1148/85; Lefkoşa)

Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak.

İstinaf eden: Fadıl Benter, Lefkoşa ve diğerleri.

(Davalılar)

ile

Aleyhine istinafe dilen: Nadire Ali Küçük, Lefkoşa.

(Davacı)

A r a s ı n d a.

İstinaf eden namına: Ali Dana.

Aleyhine istinaf edilen namına: Menteş Aziz.

H Ü K Ü M

Salih S. Dayıoğlu: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut verecektir.

Niyazi F. Korkut: Aleyhine istinaf edilen davacı, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde istinaf eden davalılar aleyhine dosyalamış olduğu davada Lefkoşa’da 2. Selim Caddesi üzerinde bulunan 557 parsel nolu bir arsanın sahibi olduğunu, mezkûr arasının 19.10.1972 tarihinde Mobil Oil Cyprus Ltd.’e 1.5.1972 tarihinden itibaren o zamanki mal sahibi tarafınadn icar edildiğini, konu arsa üzerinde mukavele şartlarına uygun olarak kiracı şirketin bir petrol istasyonu kurduğunu ve mukavele uyarınca kiracının 6 aylık yazılı ihbar vererek mukavele süresini 5 yıl daha uzattığını ve bu durumda mukkavelenin 1987 yılına kadar temdit edildiğini, taraflar arasında aktedilen mukavelenin 1. maddesine göre kiracı şirketin konu yerin kendi ürünlerini depolamak, satmak, teşhir etmek ve reklâmını yapmak için kullanılabileceğini ve bu amaçla konu arsanın kullanımı için başkasına da izin verebileceğini, ancak başkalarına icar etmeye veya devretmeye hakkı olmadığını ileri sürdü. Davacı savlarına devamla kiracı şirketin mukavelenin herhangi bir şartına uymaması halinde mal sahibinin mukaveleyi sona erdirmeye hakkı olduğunu ve konu şirketin mukavele şartları hilâfına dava konusu taşınmaz mal üzerinde:

Kendine ait olmayan petrol ürünlerini satmak, teşhir etmek ve reklâmını yapmak üzere başkalarına izin verdiğini;

Kendisine ait olmayan araba kiralama işinin başkaları tarafından yapılmasına izin verdiğini, ve

Petrol ürünleri ile ilgisi olmayan döviz işinin konu arada başkaları tarafından yapılmasına izin verdiğini,

bunun üzerine 26.10.1984 tarihinde konu şirkete bir ihbar göndererek yukarıda belirtilen nedenlerle 19.4.1972 tarihli icar mukavelesini sona erdirerek tahliye talebinde bulunduğunu bildirdiğini, ancak konu şirketin bu talebe uymadığını ve davalıların da konu taşınmaz malda gayrı yasal olarak bulunduklarını ileri sürerek davalıların, hizmetkârlarının ve acentelerinin dava konusu taşınmaz malı, tahliye edip boş oalrak kendileriene teslim etmelerine ilişkin bir emir ile 27.10.1984 tarihinden itibaren zarar ziyan ya da ara kâr oalrk günde 25.000 TL ödemeleri için hüküm talep etti.

Davalılar, dosyaladıkları müdafaa takririnde, davacının Ali Küçük Terekesinin idare memuru olduğunu, merhumun dava konusu arsayı 19.4.1972 tarihinde Mobil Oil Cyprus Ltd’de 10 yıl süre ile icar ettiğini ve bilâhare icar süresinin 5 yıl daha uzatıldığını kabul etmelerine karşın davalılar müdafaalarında konu mukavele ile konu şirketin sadece kendi mamüllerini satmakla bağlı olamdığını, başkalarının da konu taşınmaz mal üzerinde faaliyet göstermesine izin verebilmesine yetki verdiğini ve konu şirketin 1972 yılında davalı 1’in ve bilâhare davalı 2’nin konu arsada faaliyet göstermesine izin verdiğini ileri sürerek davanın masraflarla reddedilemesini talep ettiler.

Duruşma sonucu Alt Mahkeme, sair şeyler yanında, davaya konu olan arsanın Ali Küçük Terekesine ait olduğuna ve onun vefatından önce, konu arsanın 19.4.1972 tarihli bir mukavele uyarınca, 1.5.1972 tarihinden itibaren 10 yıl için Mobil Oil Cyprus Ltd.’e kiralandığına ve mukavele ile mezkûr şirkete konu arsa üzerinde bir petrol istasyonu kurma hakkı verildiğine ve mukavelenin konu şirkete, konu istasyonu başkasının çalıştırmasına izin verme hakkı verdiğine ve bu mukavele uyarınca konu şirketin sadece kendi imal ettiği ürünleri satabileceğine ve keza mukavele uyarınca ilgili şirketin icar mukavelesini, 5 yıl daha temdit ettiğine ve bu hususun 18/83 sayılı genel istida altına karara bağlandığına ilişkin bulgu yaptı. Alt Mahkeme hükmünde ayrıca Barış Harekatından sonra, Türk tarafına Rum kesiminden hiç akaryakıt gelmediği, piyasadaki bu boşluğun harekattan sonra kurulun Kıbrıs Türk Petrolleri Limited Şirketi tarafından doldurulduğu hususunda, taraflar arasında ihtilâf olmadığını da vurgulayarak daha sonra, davalı 1 tarafından verilen şahadeti eleştirerek, davalı 1’in Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketinin Türk tarafındaki temsilcisi olduğuna ilişkin şahadetine inanmadığını ve keza dava konusu taşınmaz malın 1978 yılından itibaren, davalı 2 şirketin tasarrufunda bulunduğunu ve davalı 2’nin tasarrufuna Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketinin izin verdiği hususunda tatmin olmadıklarına ve Mobil Oil Cyprus Ltd.’in mevcut yasalar uyarınca, Barış Harekâtından sonra Şirketler Mukayyitliğinde kayıt yaptırmamış olduğuna ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile ticari münasebeti bulunmadığına ilişkin bulgu yaptı.

Alt Mahkeme hükmünde, sair şeyler yanında, bu davada yukarıda özetlenen olgulardan da görülebileceği gibi, taraflar arsında olgular ile ilgili önemli bir ihtilâf varolmayıp, tarafların görüş ayrılıklarının daha ziyade kanuni noktalara dayandığını ve davalıların tümünün davacıya karşı aralarında herhangi bir kira münasebeti olmaksızın davacının izni hilâfına dava konusu taşınmaz malı tasarruf ettikleri kanaatına vardı. Alt Mahkeme hükmünde, davalı 2’nin davadaki isminin hatalı olduğuna ilişkin itirazı da inceleyrek, Yüksek Mahkemenin Yargıtay/Hukuk 74/87 sayılı davasında verdiği karara atıfla bu davada da bir teknik konu yüzünden haklı olan bir davanın düşmesinin doğru olmadığı görüşünden hareketle, davanın celbnamesinin tadil edilmiş şekli ile, davalı 2’nin tebliğ adresine tebliğ edilmesine ilişkin emir verdikten sonra, verilecek tahliye emrinin gerçekleşmesine dek davalıların davacıya, ara kâr ödemeleri hususunu da inceleyrek davacının talep takririnde tahliyeye dek günde 25.000TL talebi olmasına karşın bu talebi neye dayandırdığına ilişkin bir sav ileri sürülmediğini ve keza konu ile ilgili herhangi bir şahadet sunulmadığını da vurgulayarak önlerinde şahadet olmayışı nedeni ile bu talep ile ilgili herhangi bir emir verilemiyeceği kanaatına vardı ve sonuçta, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 55. maddesine atıfla ve keza davalıların konu taşınmaz malı 10 sene civarında bir süreden beri tasarruflarında bulundurduklarını da dikkate alarak tahliye emrinin 3 ay süre ile durdurulmasının uygun olacağı kanaatına vardı ve buna bağlı olarak, davacı leyhine bir tahliye emri verdi.

Davalılar bu emre karşı istinaf dosyaladılar.

6 sayfadan oluşan ve 11 istinaf sebebi içeren istinaf ihbarnamesinde istinaf edenler, özetle:

(1) Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketini ilgilendiren bir davada Alt Mahkemenin konu şirketin gıyabında onunla ilgili bulgu yapıp karar veremiyeceğini;

(2) Konu şirketin mukaveleyi ihlâl ettiğine ilişkin Alt Mahkeme bulgusunun hatalı olduğunu;

(3) Konu şirketin mukaveleyi ihlâl ettiğine ilişkin Alt Mahkeme bulgusunda haklı olsa bile tasarruf olmaması nedeni ile konu şirketin yasal kiracı olamıyacağına ilişkin bulgunun hatalı olduğunu;

(4) Alt Mahkemenin davalıların konu taşınmaz malı Mobil Oil Cyprus Ltd. şirketinin izni olmaksızın tasarruf ettiklerine ilişkin bulgusunun hatalı olduğunu; ve

(5) Davalı I’in konu şirketin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki yetkili vekili olmadığına ilişkin bulgusunun hatalı olup, Alt Mahkemenin ayrıca konu şirketin statüsü ile ilgili hatalı bulgu yaptığını ileri sürdüler.

Tutanaklardaki dava layihalarından da görülebileceği gibi Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketi bu davada taraf olmadığı gibi Alt Mahkeme hükmünde konu şirket aleyhine bir tahliye kararı da yoktur. Konu şirketin taraf olmadığı bu davada şirket ile ilgili Alt Mahkeme bulguları şirketi bağlayıcı olmayıp konu şirket ile davacı arasındaki ihtilâf, aralarındaki askıda olan davada karara bağlanacaktır. Bu nedenle istinaf edenlerin yukarıda özetlenen istinaf sebeplerinden birincisi, ancak Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketi tarafınan ileri sürülebilecek bir yakınma konusu olabilir ve istinaf edenlerin bu hususu bu davada ileri sürmeye herhangi bir hakları yoktur.

Davalıların konu taşınmaz malı Mobil Oil Cyrpus Ltd. Şirketinin izni olmaksızın tasarruf ettiklerine ilişkin Alt Mahkeme bulgusu ile ilgili istinaf sebebine gelince: Şahadetten de görülebileceği gibi davalı 1, şahadetinde konu şirketin vekili olduğunu ileri sürmesine karşın böyle bir vekâletname sunmadığı gibi asıl olduğunu ileri sürdüğü Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketinden de bu hususta bir şahadet çağırmamıştır. Kaldı ki şahadetinde şirketin vekilinin kendisi olduğunu ileri sürmesine karşın, şahadetinde halen konu taşınmaz malın davalı 2’nin tasarrufunda olduğunu da kabul etmiştir. Konu taşınmaz malda izinli olduklarının isbatı davalılara ait olup, duruşma sırasında Mahkeme davalılar tarafından sunulan şahadete inanmayıp, bu hususta başka bir şahadet de çağrılmadığından Alt Mahkeme davalıların konu taşınmaz malı Mobil Oil Cyprus Ltd. Şirketinden izinsiz olarak tasarruf ettiklerine ilişkin bulgu yapmıştır. Alt Mahkemenin önünde bu bulguya varabilmesi için yeterli şahadet var olup bu husustaki Alt Mahkeme kararının hatalı olduğu hususunda ikna edilmedik.

Alt Mahkemenin davalıların mütecaviz olduklarına kanaat getirip onlar aleyhine tahliye emri vermede haklı olduğu kanaatına vardıktan sonra istinaf edenlerin ileri sürdükleri diğer hususlara değinmeye gerek yoktur.

Sonuç olarak istinaf reddolunur. Aleyhine istinaf edilenin masrafları istinaf edenler tarafından ödenecektir.

(Salih S. Dayıoğlu) (Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak)

Yargıç Yargıç Yargıç

11 Aralık 1989

5

D

UBE

2000-02-22

ComTECH